تبلیغات
...عتــــــرتکده - مطالب فروردین 1397
 
...عتــــــرتکده
عترت، رمــــــز خلقت

مساله حسن و قبح عقلی

مساله حسن و قبح ذاتی و عقلی، مساله ای مهم و پایه ای است که برای خود جایگاه اساسی در علوم مختلف و علی الخصوص علومی همچون علم کلام دارد.

حسن و قبح عقلی یا ذاتی به این معنا است که عقل می تواند بدون کمک شرع، حسن و قبح برخی افعال را درک کند؛ یعنی خود در درک حسن و قبح، بدون استمداد از خارج، حسن و قبح افعالی را درک کند و اینگونه نیست که عقل هیچ ادراکی در مورد امور حسن یا قبیح نداشته باشد.

ضرورت شناخت خداوند

برای تبیین ضرورت شناخت خداوند؛ یعنی اینکه ما واجب است خداوند را بشناسیم معمولا از دو طریق عقلی استفاده می شود:

الف: وجوب شکر نعمت دهنده

هر انسانی خود را غرق نعمت های متنوع  می‌بیند و در این شرایط عقل لازم می‌داند که انسان کسی را که به او نعمت داده، بشناسد و حق شکرگزاری او را به جا آورد. در این مورد عقل حکم می کند و درک می کند و  می‏گوید شكر منعم واجب است. به بیان دیگر شکرگزاری نعمت، از واجبات عقلی است و آثار نعمت نیز بر هر انسانی ظاهر است، از این رو لازم است از نعمت دهنده سپاس‌گزاری کند و سپاس گزاری بدون شناخت او ممکن نیست

ب: لزوم دفع ضرر

دفع ضرر محتمل، از قواعد عقلی است که مضمون آن حکم عقل به دفع ضرر محتمل است؛ بنابراین، اگر انسان درباره چیزی احتمال ضرر بدهد، از نظر عقل، دفع آن ضرر محتمل واجب است.

حال در بحث ضرورت شناخت واجب نیز این دلیل را می توان این چنین تقریر کرد: هر شخصی که با خبر می‌شود که در طول تاریخ انسان‌های بزرگ و مقدسی یعنی انبیا و اولیای زیادی  ادعا کرده‌اند ما از سوی آفریننده جهان برای هدایت بشر به سوی سعادت دو جهان برانگیخته شده‌ایم و تا پای جان برای رساندن پیام خود تلاش می‌کنند، این شخص با انگیزۀ حقیقت‌جویی در صدد تحقیق پیرامون این ادعا برمی‌آید تا ببیند که آیا ادعای این انسان‌های بزرگ که همان پیامبران و اولیای الهی هستند درست و دارای دلایل کافی است یا نه؟ و چون پذیرفتن دعوت ایشان دارای منافع احتمالی بی‌نهایت و مخالفت با آنان مستوجب ضررهای احتمالی بی‌نهایت است، عقل چنین کسی، راه عذر را بر او بسته و نمی‌گذارد بی تفاوت از کنار آن بگذرد  و احتمال چنین خطری هر چند درصد آن کم باشد با توجه به عظمت محتمل، عقل انسان را ملزم به تحقیق و بررسی می کند و عقل می گوید تحقیق کن، ببین آیا این سخن درست است یا خیر؟ !

بررسی ارتباط حسن و قبح با ضرورت شناخت

 پس از روشن ساختن طرف های این سوال، لازم است این نکته گفته شود که اگر حسن و قبح عقلی پذیرفته شود، ضرورتی برای شناخت خداوند هست و می توان از وجوب شکر منعم و دفع ضرر محتمل برای ضرورت شناخت خداوند استفاده کرد و اگرنه در صورت عدم پذیرش آن، شناخت خداوند ضرورت ندارد و به تعبیر دیگر نمی شود خداوند را شناخت، چه برسد به اینکه شناخت ضرورت داشته باشد.

 امامیه (شیعه) قائل به حسن و قبح عقلی هستند و لذا می توانند از دوطریق فوق، ضرورت شناخت خدا را تبیین کنند، پس قبول حسن و قبح عقلی، پیش فرض و پیش دانسته و پیش قبول برای ضرورت شناخت خداست و اگر کسی آن را نپذیرد، منطقا نمی تواند ضرورت شناخت خدا را قائل باشد، چرکه عقل در این صورت نمی تواند وجوب شکر نعمت دهنده و دفع ضرر محتمل را درک کند تا حکم به ضرورت شناخت کند.





نوع مطلب :
برچسب ها : ضرورت شناخت، حسن و قبح، عدلیه،
لینک های مرتبط :




درباره وبلاگ


مدیر وبلاگ : دغدغه مند
نظرسنجی
کدام بیان برای بیان مطالب این وبلاگ را می پسندید؟





کدام بیان برای بیان مطالب این وبلاگ را می پسندید؟





جستجو

آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :